บาร์โค้ดสินค้าคืออะไร EAN-13 กับ Code 128 ต่างกันยังไง ทำเองได้ไหม

บาร์โค้ด คือรหัสสินค้าที่เขียนเป็นแถบเส้นดำขาว ให้เครื่องสแกนอ่านแทนการพิมพ์ ช่วยให้ขายหน้าร้าน แพ็กของ และนับสต๊อกได้เร็วขึ้นและผิดน้อยลง บาร์โค้ดที่ร้านค้าเจอบ่อยมีสองแบบ คือ EAN-13 ที่เห็นบนสินค้าตามห้าง และ Code 128 ที่ใช้ภายในร้านหรือคลัง

EAN-13 คืออะไร

EAN-13 เป็นบาร์โค้ดตัวเลข 13 หลักที่ใช้ทั่วโลกกับสินค้าขายปลีก สามหลักแรกบอกประเทศของสมาชิก GS1 ที่ออกรหัส สินค้าที่ขึ้นต้นด้วย 885 คือรหัสที่ออกโดย GS1 Thailand ตัวเลขถัดมาเป็นรหัสบริษัทและรหัสสินค้า และหลักสุดท้ายเป็น หลักตรวจสอบ ที่คำนวณจาก 12 หลักแรก ไว้กันพิมพ์หรือสแกนผิด

ตัวอย่าง: 12 หลักแรกคือ 885123456789 หลักตรวจสอบจะเป็น 8 ได้รหัสเต็ม 8851234567898 (ตัวเลขสมมติ ไม่ใช่รหัสจริงของสินค้าใด)

สำคัญ: ถ้าจะส่งสินค้าเข้าห้าง ร้านสะดวกซื้อ หรือค้าปลีกที่ใช้ระบบสแกนกลาง ต้องใช้รหัส EAN ที่ลงทะเบียนกับ GS1 Thailand (สถาบันรหัสสากล) เท่านั้น จะตั้งเลข 885 ขึ้นมาเองไม่ได้ เพราะอาจไปซ้ำกับสินค้าของบริษัทอื่น

หลักตรวจสอบ คำนวณยังไง

• บวกเลขหลักที่ 1, 3, 5, 7, 9, 11 (นับจากซ้าย) → 8+5+2+4+6+8 = 33
• บวกเลขหลักที่ 2, 4, 6, 8, 10, 12 แล้วคูณ 3 → (8+1+3+5+7+9) × 3 = 99
• รวมสองค่า → 33 + 99 = 132
• หาว่าต้องบวกอีกเท่าไหร่ให้ครบหลักสิบถัดไป → 140 − 132 = 8 คือหลักตรวจสอบ

Code 128 คืออะไร

Code 128 ใส่ได้ทั้งตัวอักษรและตัวเลข ความยาวไม่ตายตัว จึงเหมาะกับการเอา รหัสสินค้า (SKU) ของร้านเอง มาทำเป็นบาร์โค้ด เช่น TS-WH-M ใช้ติดสินค้า ชั้นวาง หรือกล่องในคลังได้ทันที ไม่ต้องลงทะเบียนกับใคร แต่ใช้ได้เฉพาะในระบบของร้านเอง

ร้านเราควรใช้แบบไหน

• ขายออนไลน์ หน้าร้านตัวเอง หรือใช้นับสต๊อก: Code 128 จากรหัส SKU ของร้าน — เร็วและฟรี
• สินค้ามีรหัส EAN จากโรงงานอยู่แล้ว: ใช้รหัสเดิมบนกล่องได้เลย
• จะส่งสินค้าเข้าห้างหรือร้านค้าปลีกรายใหญ่: สมัครสมาชิก GS1 Thailand เพื่อขอรหัส EAN-13 ของแบรนด์ตัวเอง

ขอรหัส EAN จาก GS1 Thailand ต้องทำยังไง

• สมัครสมาชิกกับ GS1 Thailand (สถาบันรหัสสากล สภาอุตสาหกรรมแห่งประเทศไทย) ในนามบริษัทหรือเจ้าของแบรนด์
• เลือกจำนวนรหัสให้พอกับจำนวนสินค้า (นับทุกสี ทุกไซซ์ ทุกขนาดบรรจุ แยกกัน)
• ชำระค่าสมาชิกตามอัตราที่ GS1 Thailand กำหนด
• ได้รหัสบริษัท แล้วกำหนดรหัสสินค้าแต่ละตัวต่อท้ายเอง
• สร้างภาพบาร์โค้ด EAN-13 จากรหัสที่ได้ แล้วพิมพ์ลงบรรจุภัณฑ์หรือสติกเกอร์

รายละเอียดค่าสมาชิกและเอกสารที่ใช้ ดูที่เว็บไซต์ของ GS1 Thailand โดยตรง เพราะมีการปรับเป็นระยะ

พิมพ์บาร์โค้ดยังไงให้สแกนติด

• เส้นดำบนพื้นขาวเท่านั้น หลีกเลี่ยงพื้นสีหรือกระดาษมันที่สะท้อนแสง
• เว้นขอบว่างซ้ายขวาของบาร์โค้ด (quiet zone) อย่าให้ข้อความหรือขอบสติกเกอร์ชิดแท่ง
• อย่าย่อจนเส้นเล็กเกินไป และอย่ายืดรูปจนสัดส่วนเพี้ยน
• พิมพ์ด้วยความละเอียดเต็ม ไม่ใช่รูปที่แคปหน้าจอมา
• พิมพ์แผ่นแรกแล้วลองสแกนก่อนทุกครั้ง ค่อยพิมพ์จำนวนมาก

สติกเกอร์ A4 แบบไหนดี

• 3 × 8 (24 ดวง) — ดวงใหญ่ ใส่ชื่อและราคาได้สบาย เหมาะกับกล่องและถุง
• 4 × 10 (40 ดวง) — ขนาดกลาง ใช้ทั่วไปกับสินค้าส่วนใหญ่
• 5 × 13 (65 ดวง) — ดวงเล็ก ประหยัดกระดาษ เหมาะกับสินค้าชิ้นเล็กหรือป้ายชั้นวาง
• 2 × 5 (10 ดวง) — ดวงใหญ่มาก เหมาะกับกล่องในคลังหรือลังสินค้า

เลือกเครื่องสแกนบาร์โค้ด

• เครื่องสแกนแบบ 1D อ่านบาร์โค้ดเส้นอย่าง EAN-13 และ Code 128 ได้ ราคาย่อมเยา
• เครื่องสแกนแบบ 2D อ่านได้ทั้งบาร์โค้ดเส้นและ QR Code ยืดหยุ่นกว่า
• เครื่องแบบสาย USB หรือ Bluetooth ส่วนใหญ่ทำงานเหมือนคีย์บอร์ด สแกนแล้วรหัสพิมพ์ลงช่องที่เลือกไว้ทันที

สร้างบาร์โค้ดฟรี พิมพ์ลง A4 ได้ทันที

ใช้บาร์โค้ดนับสต๊อกแล้วอยากให้ยอดตัดเองทุกช่องทาง ดู ระบบสต๊อกของระบบอู้ หรืออ่านต่อเรื่อง การจัดการสต๊อกสินค้า